Proefjes_en_experiment

=Proefjes en experiment=

Proefjes over Natuur en technologie
1. __**Elektroscoop maken (door Pieterjan Van Den Berghe en Kevin Ledegen)**__

__Benodigdheden__:
 * bokaal met deksel
 * aluminiumpapier
 * paperclip
 * PVC-staaf of kam
 * nylondoekje

__Werkwijze__:
 * Neem de bokaal en maak een gaatje in het deksel. Haal de paperclip uit elkaar tot een ijerdraad en vorm he tot een L-vorm.
 * Neem het aluminiumpapier en maak van één stuk een bol. Een klein stukje aluminiumpapier leg je op het onderste van de L-vormige paperclip.
 * Steek de bovenkant van de L-vormige ijzedraad door het deksel en duw de bol op het uiteinde van de ijedraad. Zorg ervoor dat de ijzedraad blijft vastzitten en dat het klein stukje aluminiumpapier de bodem van de bokaal niet raakt.
 * Neem de PVC-staaf of kam en laadt hem op met het nylondoekje gedurende 30 seconden door hem heen en weer te wrijven op het doekje.
 * Breng de geladen staaf naar de bol maar raak hem niet.
 * Als je de vonk hoort overslaan, zouden de beentjes onderaan even uit elkaar moeten slaan. ladingen van dezelfde polariteit toten elkaar namelijk af.

__Bevindingen__: Wij zijn tot de conclusie gekomen dat het proefje meerdere malen slaagde.

__**2. Schimmels: Proefjes met gist (door Emilie De Wit en Jan Godderie)**

Benodigdheden:

Proef 1:__ - fles - zakje of blokje gist - water - ballon - suiker - theelepel - +- 20 minuten

__Proef 2:__ - fles - zakje of blokje gist - water - ballon - azijn - theelepel - +- 20 minuten

__Werkwijze proef 1:__

- Blaas de ballon op en laat hem weer leeg lopen. - Doe de inhoud van het zakje gist in de fles, vul vervolgens de fles een aantal centimeter op met water. - Doe 4 theelepels suiker in de fles. - Doe de ballon over de fles, zet ze tot slot op de verwarming en wacht ongeveer een kwartier en kijk of er iets verandert.

__Werkwijze proef 2:__

- Blaas de ballon op en laat hem weer leeg lopen. - Doe de inhoud van het zakje gist in de fles, vul vervolgens de fles een aantal centimeter op met water. - Doe daarna 7 theelepels azijn in de fles... - Doe de ballon over de fles, zet ze tot slot op de verwarming en wacht ongeveer een kwartier en kijk of er iets verandert.

__Verklaring proef 1:__

Wanneer we suiker gaan toevoegen bij gist, zal de gist zich voeden met de suiker. Tijdens dit proces komt er koolzuurgas vrij. Hierdoor komt het gas in de ballon waardoor deze zal uitzetten. --> Dit is een fermentatieproces: Suiker wordt omgezet in CO2 en in alcohol. Weetje: Gist bestaat uit een soort schimmels die de suiker opeten. Bij het eten komt er koolzuurgas vrij. De luchtbelletjes in brood worden op ongeveer dezelfde manier door gist gemaakt.

__Verklaring Proef 2:__

Wanneer we azijn gaan toevoegen bij gist, zal de gist zich niet voeden met de azijn. Doordat er geen suiker aanwezig is, kan er ook geen reactie komen en zal er geen koolzuurgas vrij komen. Hierdoor komt er geen gas in de ballon en zal deze dan ook niet uitzetten.




 * __3. Onderzoeken van verschillende bewaarwijzen en het vergelijken ervan (door Evelien Desmet)__**

__Probleemstelling__

Zijn alle conserveermethoden even goed?

__Benodigdheden__ - water - azijn - zout - suiker - 4 potjes - 1 schaaltje - wortel - selder

__Werkwijze__ - Neem 4 glazen potjes en 1 schaaltje - Vul drie potjes met water - snij de wortel en selder in fijne stukjes - Leg stukjes selder en wortel op het schaaltje en leg dit ook in het potje zonder water, sluit vervolgens het potje af. - Neem nu de potjes (3) met water, voeg het volgende toe: potje 1 mengen met zout, potje 2 mengen met suiker en potje 3 mengen met azijn. - Vervolgens doe je in alle potjes wortel en selder en sluit je deze ook af.

__Conclusie__ Deze volgt later nog, het experiment is maar waarneembaar na +/- 1 à 2 weken.

__** 4. Conserveermethoden: onder welke omstandigheden kunnen bacteriën zich ontwikkelen. (Door Stien Jacobs) **__

__Probleemstelling__ Onder welke omstandigheden kunnen bacteriën zich ontwikkelen? (inspelen op temperatuur, voedingsbodem, vochtigheid)

__Benodigdheden__ - 7 proefbuisjes - Water - 7 wattenproppen - Koelkast - Bunzenbrander + lucifers + tang - ½ koffielepel keukenzout - ½ koffielepel suiker - Alcoholoplossing (1,5 ml ethanol + 1,5 ml water) - Keukenazijn - Alcoholstift - Gehakt

__Werkwijze__ - Plaats 7 proefbuisjes in een rekje en nummer ze. - Doe de volgende ingrediënten in het juiste proefbuisje: 1) Gehakt + 1/3 water + wattenprop 2) Gehakt + 1/3 water + wattenprop + 3 min koken 3) Gehakt + ½ koffielepel keukenzout + 1/3 water + wattenprop 4) Gehakt + ½ koffielepel suiker + 1/3 water + wattenprop 5) Gehakt + alcoholoplossing + wattenprop 6) Gehakt + 1/3 keukenazijn + wattenprop - Concludeer na 1 week.

__Waarneming__ Proefbuisje: 1) Het water is geel geworden van kleur, er is een bezinksel te zien. Het gehakt is dik en uit elkaar gevallen. 2) Minder water te zien, het gehakt is dik geworden 3) Het gehakt is wit van kleur geworden en veel verdikt. 4) Boven op het water heeft er zich een laagje gevormd dat vast hangt aan de rand van het proefbuisje. Er is een bezinksel te zien. De kleur van het gehakt bleef behouden. 5) Water is verdampt. Het gehakt is dik en wit geworden. 6) Het gehakt is wit geworden van kleur.

__Conclusie__ 1) Het gehakt bederft gewoon. Het slaat af op het water en het gehakt bederft waardoor het uit elkaar valt en niet meer te eten is. 2) Door het koken wordt alle bacteriën uit het voedsel verwijderd. Het water verdampt, maar dringt ook in het gehakt. De bacteriën komen na een tijd terug. 3) Zout verlaagt het aantal 'vrije' watermoleculen in het voedsel. Bacteriën hebben water nodig om zich te kunnen vermenigvuldigen. Zonder vrije watermoleculen kunnen ze zich dus slecht vermenigvuldigen: het voedsel bederft niet. 4) We hebben het vlees gekonfijt. Het vocht uit het vlees trekt in de suiker en daardoor krijgen bacteriën geen kans. 5) Doordat er alcohol aan toegevoegd is, is het voedingsmiddel beter bestand tegen zuurstof. Het gehakt heeft de alcohol opgetrokken waardoor al het water is verdwenen en het gehakt dikker is geworden. 6) Azijn maakt de vezelachtige structuren zachter en breekt het vet af. Het product wordt zo beter verteerbaar. Vlees wordt malser wanneer je het in azijn laat liggen. Zuur dient om de zuurgraad van het voedsel zo ver omlaag te brengen, dat bacteriën er niet (goed) meer op kunnen leven en zich niet kunnen vermenigvuldigen.

Bepaalde bacteriën kunnen niet goed overleven in een milieu waar suiker, alcohol, zuur of zout is aan toegevoegd.


 * 5) Proefjes met gist en voedingswaren (Lynn Kennof en Zippora De Wint)**

Benodigdheden: - proefbuisjes: 7 tal - kraantjeswater - gist: steeds een mespuntje (20 gram in totaal) - stukje brood - stukje aardappel - snuifje zout - beetje suiker - beetje groentenbouillon - redbull of cola - cola light of cola zero sugar

Werkwijze: Vul 5 proefbuisjes met evenveel water. In elk proefbuisje komt een mespunt gist alsook een ander ingrediënt (brood, aardappel, zout, ...). Schud elke proefbuis een aantal seconden en laat even rusten. Ga over naar de twee overige proefbuizen. In deze proefbuizen voeg je ook een mespunt gist toe. In de eerste proefbuis komt de redbull of cola. In de tweede proefbuis komt de cola light of cola zero sugar.

Waarneming: - De proefbuis met suiker vertoont na enkele minuten kleine luchtbellen. - De proefbuis met cola of redbull bruist veel harder en bruist steeds bij het schudden.

Verklaring: Gist voedt zich met suiker.



__ Probleemstelling __ // Een manier om de micro-organismen, die ons voedsel bederven, uit te schakelen is door het voedsel te conserveren. De omstandigheden voor bacteriën en schimmels worden zo ongunstig gemaakt. Deze bacteriën en schimmels gaan dan dood Conserveren kan door het toevoegen van conserveermiddel. Bij dit proefje is het conserveermiddel zout.
 * __6. C __****__onserveermethoden: gistcellen uitschakelen door het toevoegen van zout (door Dorien Van den Abbeele __**

Het doel is om erachter te komen of gist leeft en wanneer de gist zal afsterven door het toevoegen van zout. // //De gist ‘leeft’ wanneer in het water luchtbellen tevoorschijn zullen komen. // __ Benodigdheden __

o Suiker o Water o 2 reageerbuisjes o Slangetje o Kurk o Gistcellen o 400 mg zout o 1 rekje voor reageerbuisjes __ Werkwijze __  Neem een rekje met 2 reageerbuisjes: Eén buisje is gevuld met suikerwater en gistcellen. En een ander buisje met alleen water. Op het buisje met de gistcellen zetten we een kurk met een gat erdoorheen. Door dat gat doen we het slangetje. Het uiteinde van dat slangetje doen we ongeveer 2 centmeter onder het water van het bakje met alleen water. Nu tellen we om de 3 minuten hoeveel belletjes uit het buisje komen. Na 3 minuten doen we er ook steeds 1mg zout bij. Zo gaat de gist op een gegeven moment dood en zullen de luchtbelletjes verdwijnen. De tijd en het aantal belletjes worden goed in de gaten gehouden, eveneens als het aantal zout dat al is toegevoegd. __<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';"> Bevindingen __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';"> Het loopt al mis van bij de start van de proef. De gist vormt geen luchtbelletjes (= koolzuurgas). __<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';"> Verklaring __ <span style="font-family: 'Arial','sans-serif';"> De gist bevindt zich niet in de juiste omgeving. Naast suikers die gist nodig heeft, moet de temperatuur van het water ook ideaal zijn. In een reageerbuisje is dit moeilijk om te behouden. Wanneer een gist geen suikers heeft om zich te voeden en zich niet bevind t in een omgeving met de juiste temperatuur, zal het geen koolzuurgas produceren.

<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';"> Deze proef is gebaseerd op het proefje van Emilie en Jan, dat je al eerder gezien hebt. Wanneer je een flesje water vult met gist en suiker, dit overtrekt met een ballon en op een radiator zet dan zal na verloop van tijd de ballon opgeblazen worden door het koolzuurgas dat de gist produceert. Wanneer je zout gaat toevoegen, dan merk je dat de ballon niet zal opblazen. Dit komt doordat zout de omstandigheden waarin gisten voorkomen, ongunstig maakt. De gist kan niet leven in een omgeving met zout en ‘sterft’ daardoor. We kunnen besluiten dat zout een goed conserveermiddel is.
 * __<span style="font-family: 'Arial','sans-serif';">Andere proef die wél lukt __**


 * __7. Proefjes met melk__**


 * __a)__** **__Hoe word__****__t__** **__melk z__****__uur en waarom?__**

__Benodigdheden:__ - Melk - Glas - 2 kleine, schone confituurpotten met deksels - Koelkast __Werkwijze:__ - Giet melk in een glas - Laat het glas enkele uren staan tot de melk de kamertemperatuur heeft bereikt. - Giet de helft van de melk in een confituurpot. Dek af en zet de melk in de koelkast - Giet de rest van de melk in de andere confituurpot. Dek af en zet die melk op een warme plek. - Onderzoek de melk na enkele dagen, merk je al iets? - Bekijk de melk opnieuw na een week OPGELET: RUIK NIET MEER AAN DE MELK OP DIT TIJDSTIP! WANT ER KAN EEN ZIEKMAKENDE STANK UIT OPSTIJGEN! __Bevindingen:__ - De melk op de warme plek wordt sneller zuur dan de melk op de koude plek.

- Hoe komt dit? In melk zitten melkzuurbacteriën. Bacteriën houden van warmte. In een warme omgeving kunnen ze zich sneller voortplanten. Na een week wordt de melk zuur door de afvalstoffen van de aanwezige bacteriën. De melkeiwitten klonteren uiteindelijk samen en vormen brokken. - Wat als het niet lukt?

o Soms klontert de melk niet meteen, wacht dan nog wat langer. o Het is ook mogelijk dat er te weinig bacteriën in de melk zitten (door pasteurisatie of sterilisatie). De proef zal beter lukken met verse onbehandelde koemelk. o Het ‘warme’ plekje kan mogelijk ook te koud zijn, zoek een nog warmere plaats.


 * __b) Rodekoolsap als PH-indicator in melk en andere vloeistoffen__**

__Benodigdheden:__

- Melk (eventueel verschillende soorten melk: karnemelk, volle melk, halfvolle melk, onbehandelde melk, …) - Andere vloeistoffen (bv. Vloeibare zeep, fruitsap, azijn, …) - Rodekoolsap (het kookvocht van een rodekool) - Doorzichtige bekers __Werkwijze:__ - Zet de bekers klaar - Schep in elke beker een theelepel rodekoolsap - Voeg per beker 1 of 2 theelepels van de vloeistof toe die je wil testen __Bevindingen__ Zure kleurstoffen kleuren roze, basische vloeistoffen groen. - Hoe komt dit? Rodekoolsap bevat een kleurstof die onder inwerking van zuren of basen van kleur verandert. Bij pH-waarden onder 7 kleurt de kleurstof roze, bij pH-waarden boven 7 groen. In een zuur milieu reageert de kleurstof van de rodekool met de positieve waterstofionen. Zij zorgen voor de reuze verkleuring. - Wat als het niet lukt?

o Zorg ook voor andere PH-indicatoren, (bv. Clinistix die je vindt bij de apotheker) als second opinion.

__Benodigdheden:__ -Enkele doorzichtige bekers -Rodekoolsap -Azijn -Verschillende vruchtensappen -Zeep- op afwaswater -Melk: zure, gewone, hafvolle, volle, magere, …
 * __c) De zuurtegraad van melk bepalen (op twee verschillende manieren)__**
 * 1.** **__Met rodekoolsap__**

__Werkwijze:__ -Zet voor iedere vloeistof die je wil testen een beker klaar. -Schep in alle bekers een theelepel rodekoolsap. -Voeg per beker 1 of 2 theelepels toe van de vloeistof die je wil testen.

__Bevindingen:__ -Zure vloeistoffen kleuren roze, basische vloeistoffen groen.

- //Waarom?//

Rodekoolsap bevat een kleurstof die onder inwerking van zuren of basen van kleur verandert. Bij PH-waarden onder 7 kleurt de kleurstof roze, bij PH-waarden boven 7 groen. In een zuur milieu reageert de kleurstof van de rodekool met de positieve waterstofionen. Zij zorgen voor de roze verkleuring.


 * OPGELET!** Wij hebben de test uitgevoerd met rodekoolsap dat eerst ingevroren geweest is, en nadien ontdooid werd. Daardoor kwamen onze waarnemingen niet overeen met de theorie. We raden dus aan om vers kookvocht van rodekool te gebruiken.


 * 2.** **__Met indicatiestrookjes__**

__Wat heb je nodig?__ -Indicatiestrookjes -Enkele doorzichtige bekers -Azijn -Verschillende vruchtensappen -Zeep- op afwaswater -Melk: zure, gewone, hafvolle, volle, magere, …

__Wat moet je doen?__ -Zet voor iedere vloeistof die je wil testen een beker klaar. -Voeg per beker 1 of 2 theelepels toe van de vloeistof die je wil testen. -Stop het strookje met het uiteinde in de beker. Wacht een paar seconden. Lees nu het resultaat af.

__Wat merk je? Waarom?__ Bij het woord ‘zuur’ denk je waarschijnlijk aan citroenen, en niet aan cola of fruitsap. Dat smaakt immers zoet! Maar toch is ook cola zuur. Een ‘zuur’, wetenschappelijk gesproken, smaakt immers niet altijd zuur. ‘Zuren’ is een verzamelnaam voor een bepaalde soort vloeistoffen, die reageren als ze in contact komen met metaal. Hoe zuurder de vloeistof, hoe meer waterstofionen erin aanwezig zijn. Je kan de zuurtegraad van een vloeistof meten met strookjes lakmoespapier. Die worden ook door echte scheikundigen gebruikt. Het lakmoespapier verkleurt als je het in een zuur steekt.

We kunnen dus besluiten dat een zure vloeistof ook zoet kan smaken, afhankelijk van de aanwezigheid van suiker.

Daarnaast kunnen we duidelijk zien dat melk een zure vloeistof is (ze bevat melkzuurbacteriën), en dat zure melk net iets zuurder is dan gewone melk. Het indicatiestrookje kleurt immers roder.


 * OPGELET!** Elke soort indicatiepapier heeft een eigen kleurschakering voor zure en basische vloeistoffen, dus bewaar zeker het doosje, of de bijsluiter.

__Wat heb je nodig?__ -Melk -Kookpot -Vuur
 * __d) Een vel op warme melk__**

__Wat doe je?__ -Giet de melk in de kookpot. -Breng de melk aan de kook. Haal ze daarna van het vuur. -Laat de melk afkoelen.
 * OPGELET!** Niet roeren!

__Wat merk je?__ Als de melk afkoelt, vormt zich bovenaan een vel. Wanneer je goed roert, verdwijnt het weer. Je ondervindt net hetzelfde bij bijvoorbeeld warme sausen en pudding, maar niet bij warme soep.

- //Waarom?//

Melk bestaat vooral uit water, suiker, eiwitten en vet. Als je melk verwarmt, worden sommige eiwitten plakkerig en klonteren ze aan elkaar. Hoe meer eiwitten er in de melk zitten, hoe meer ze aan elkaar plakken. Aan het oppervlak van de verwarmde melk verdampt veel water, waardoor de eiwitten in dat laagje melk dichter bij elkaar komen te liggen. Daar plakken ze nog beter aan elkaar en vormen ze een vel. Met een deksel op de pan verdampt er veel minder water en komt er minder snel een vel op de melk. Die vellen zijn trouwens heel gezond, want eiwitten zijn de gezondste bestanddelen van melk.

__**
 * __c) Klonters in melk

__Wat heb je nodig?__ -Melk: zure en gewone -Twee doorzichtige bekers -Azijn of citroensap

__Wat doe je?__ -Giet in de ene beker gewone melk en in de andere zure melk. -Giet in elke beker een scheut azijn of citroensap. -Wacht eventjes en roer dan in de melk.

__Wat merk je?__ Er ontstaan kleine klontertjes in de melk. Als je de melk tegen de wand van de beker giet, blijven er brokjes achter. Bij de zure melk zijn de klonters groter en ook talrijker aanwezig.

- //Waarom?//

Als we zuur toevoegen aan warme melk, treedt een reactie op. In de melk ontstaan dikke witte klonten en je houd geel sap over. Als je deze klonten goed uitwringt, worden de klonten erg hard. De reactie waarbij kaas wordt gemaakt uit melk, lijkt op de reactie waarbij de klonten ontstaan. Dit is dus een toepassing.

Voor het stappenplan en de praktische info: [|www.deoudekaasmakerij.be/NL/Doe_tips.pdf]


 * OPGELET!** Op het internet staat beschreven dat je met de gevormde klonters kan boetseren. Dit is echter niet het geval. De klonters zijn veel te klein, niet talrijk genoeg, en bovendien te onvast. Voer deze proef dus zeker eerst thuis zelf uit.

home